Yağ dokusu insan vücudunda doğal olarak bulunan ve enerji depolama, hormon üretimi, yalıtım gibi önemli fizyolojik işlevleri olan bir dokudur. Ancak genetik yatkınlık, hormonal faktörler, yaşlanma süreci veya yaşam tarzına bağlı olarak bazı bölgelerde aşırı yağ birikimi meydana gelebilir. Bu bölgeler kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte, genellikle karın, bel, kalça, basen, iç diz, üst kol bölgeleri ve boyun-çene bölgesinde lokalize olmaktadır.

Liposuction işleminin temel prensibi, bu hedef bölgelerdeki yağ hücrelerinin fiziksel olarak uzaklaştırılmasına dayanır. İnsan vücudundaki yağ hücresi sayısı ergenlik döneminden sonra genellikle sabit kalmakta, kilo alıp verme sırasında bu hücrelerin boyutları değişmektedir. Liposuction ile belirli bir bölgedeki yağ hücreleri kalıcı olarak çıkarıldığında, o bölgenin yağ depolama kapasitesi azalmaktadır. Ancak bu durum, kişinin genel olarak kilo alamayacağı veya diğer bölgelerde yağ birikiminin oluşmayacağı anlamına gelmemektedir.

Liposuction işlemi herkes için uygun olmayan bir prosedürdür. İdeal adayların belirli kriterleri karşılaması önemlidir. Liposuction için uygun olabilecek kişiler genellikle şu özelliklere sahiptir:

Genel sağlık durumu iyi olan, önemli sistemik hastalığı bulunmayan bireyler liposuction için uygun adaylardır. Kontrolsüz diyabet, kalp-damar hastalıkları, kanama bozuklukları, bağışıklık sistemi sorunları veya ciddi akciğer hastalıkları gibi durumlar, liposuction işlemi için risk oluşturabilmektedir. Bu nedenle işlem öncesinde kapsamlı bir tıbbi değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Liposuction bir kilo verme yöntemi olmadığından, ideal kilosuna yakın veya stabil bir kilosu olan bireyler daha uygun adaylardır. Vücut kitle indeksi (BMI) genellikle 30'un altında olan kişilerde liposuction sonuçları daha başarılı olmaktadır. BMI değeri yüksek olan kişilerde liposuction uygulanabilir olsa da, öncelikle kilo vermeleri önerilmektedir. Aşırı kilolu bireylerde liposuction teknik olarak daha zor olabilmekte, riskler artabilmekte ve sonuçlar beklenen düzeyde olmayabilmektedir.

Cilt elastikiyeti iyi olan bireyler liposuction sonrası daha iyi sonuçlar almaktadır. Cilt elastikiyeti yaşlanma, genetik faktörler, kilo dalgalanmaları ve güneş hasarı gibi nedenlerle azalabilmektedir. Cilt elastikiyeti düşük olan kişilerde liposuction sonrası sarkma veya düzensiz cilt görünümü riski artmaktadır. Bu durumda liposuction ile birlikte cilt germe prosedürleri de gerekebilmektedir.

Dirençli yağ depolarına sahip olan kişiler liposuction için ideal adaylardır. Bu kişiler, belirli bölgelerdeki yağ birikimlerinden diyet ve egzersizle kurtulamadıklarını ifade etmektedir. Genetik olarak belirli bölgelerde yağ birikimine yatkınlık gösteren bireylerde liposuction etkili bir çözüm olabilmektedir.

Gerçekçi beklentilere sahip olan bireyler liposuction için uygun adaylardır. Liposuction mükemmel bir vücut yaratmaz, mevcut vücut şeklini iyileştirir ve oranları düzeltir. İşlem sonrasında iz kalabileceği, bazı düzensizlikler olabileceği ve sonuçların tamamen doğal sınırlar içinde kalacağı konusunda farkındalık önemlidir.

Sigara kullanmayan veya işlem öncesinde sigarayı bırakmaya hazır olan bireyler daha uygun adaylardır. Sigara, iyileşme sürecini olumsuz etkilemekte, dolaşımı bozmakta ve komplikasyon riskini artırmaktadır. Liposuction planlanan kişilerin işlemden en az 4-6 hafta önce sigarayı bırakmaları önerilmektedir.

Kontrolsüz sistemik hastalıkları olan bireyler liposuction için uygun değildir. Kontrolsüz diyabet, kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, ciddi hipertansiyon, böbrek veya karaciğer yetmezliği gibi durumlar anestezi ve cerrahi işlem için risk oluşturmaktadır.

Kanama bozukluğu olan veya kan sulandırıcı ilaç kullanan ve bu ilaçları kesemeyen bireylerde liposuction riskli olabilmektedir. Liposuction sırasında ve sonrasında kanama riski artmaktadır.

Bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde enfeksiyon riski artmakta ve iyileşme süreci zorlaşmaktadır. Otoimmün hastalıklar, kemoterapi tedavisi görenler veya immünosupresif ilaç kullanan kişiler dikkatle değerlendirilmelidir.

Cilt enfeksiyonu, yara veya aktif cilt hastalığı olan bölgelere liposuction uygulanması riskli olabilmektedir. Enfeksiyon riski artmakta ve iyileşme sorunları yaşanabilmektedir.

Hamilelik veya emzirme dönemindeki kadınlar için liposuction önerilmemektedir. Bu dönemlerde vücutta hormonal ve fizyolojik değişiklikler meydana gelmekte, yağ dağılımı değişmekte ve iyileşme süreci farklılık göstermektedir.

Gerçekçi olmayan beklentilere sahip olan bireyler liposuction için uygun adaylar değildir. Liposuction'ın sınırları ve olası sonuçları hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan kişilerde memnuniyetsizlik riski yüksektir.

Obezite cerrahisi (bariatrik cerrahi) planlanan veya yeni geçirmiş kişilerde liposuction genellikle önerilmemektedir. Bu kişilerde öncelikle kilo stabilizasyonunun sağlanması ve vücut şeklinin oturması beklenmelidir. Kilo verme süreci devam eden kişilerde liposuction yapılırsa, sonuçlar öngörülemez olabilmektedir.

Psikiyatrik rahatsızlıkları kontrol altında olmayan veya vücut dismorfik bozukluğu olan bireylerde liposuction önerilmemektedir. Bu durumlarda cerrahi işlem altta yatan psikolojik sorunu çözmeyeceği gibi, daha fazla memnuniyetsizliğe yol açabilmektedir.

İlk konsültasyon sırasında hastanın tıbbi öyküsü detaylı şekilde alınmaktadır. Geçirilmiş hastalıklar, cerrahi operasyonlar, alerjiler, kullanılan ilaçlar, sigara ve alkol alışkanlıkları, aile öyküsü gibi bilgiler kaydedilmektedir. Bu bilgiler, anestezi ve cerrahi risklerin değerlendirilmesi için önemlidir.

Fizik muayene ile vücut yapısı, yağ dağılımı, cilt kalitesi ve elastikiyeti değerlendirilmektedir. Liposuction planlanan bölgeler işaretlenmekte, simetri kontrol edilmekte ve olası anatomik varyasyonlar not edilmektedir. Cilt sarkması, çatlaklar veya diğer cilt anormallikleri değerlendirilmektedir.

Fotografik değerlendirme yapılmaktadır. İşlem öncesi hastanın çeşitli açılardan fotoğrafları çekilmekte, bu fotoğraflar hasta ile birlikte değerlendirilmekte ve beklentiler netleştirilmektedir. Fotoğraflar aynı zamanda cerrahi planlama için de referans oluşturmaktadır.

Laboratuvar testleri istenmektedir. Genellikle tam kan sayımı, kanama ve pıhtılaşma testleri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, kan şekeri düzeyi gibi temel testler yapılmaktadır. Yaşa ve tıbbi öyküye bağlı olarak ek testler de gerekebilmektedir.

Anestezi değerlendirmesi yapılmaktadır. Liposuction işlemi lokal anestezi, sedasyon veya genel anestezi altında yapılabilmektedir. Anestezi yöntemi, işlemin kapsamına, süresine, yapılacak bölge sayısına ve hastanın tercihine göre belirlenmektedir. Anestezi uzmanı tarafından hastanın anestezi için uygunluğu değerlendirilmektedir.

İlaç düzenlemeleri yapılmaktadır. Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, warfarin, clopidogrel vb.), antiinflamatuar ilaçlar ve bazı bitkisel takviyeler işlem öncesinde belirli bir süre kesilmektedir. Bu ilaçların ne zaman kesileceği ve ne zaman yeniden başlanacağı hasta ile paylaşılmaktadır.

Sigara bırakma önerilmektedir. Sigara kullanan hastaların işlemden en az 4-6 hafta önce sigarayı bırakmaları önerilmektedir. Sigara, dolaşımı bozarak iyileşmeyi geciktirmekte ve komplikasyon riskini artırmaktadır.

İşlem öncesi beslenme önerileri verilmektedir. Protein, vitamin ve mineral açısından zengin beslenme, iyileşme sürecini olumlu etkilemektedir. İşlemden birkaç gün önce ananas, papaya gibi bromelain ve papain içeren meyvelerin tüketilmesi önerilebilmektedir. Bu enzimlerin şişlik ve morlukları azalttığı düşünülmektedir.

İşlem günü hazırlıkları anlatılmaktadır. İşlem günü aç gelinmesi, rahat kıyafetler giyilmesi, değerli eşyaların getirilmemesi, makyaj ve oje kullanılmaması gibi öneriler verilmektedir. Ayrıca işlem sonrası dönem için gerekli olan korseler veya kompresyon giysileri hakkında bilgi verilmektedir.

Liposuction işlemi lokal anestezi, sedasyon veya genel anestezi altında yapılabilmektedir. Anestezi seçimi, işlemin kapsamına, süresine, yapılacak bölge sayısına, hastanın tercihine ve cerrahın önerisine göre belirlenmektedir.

Lokal anestezi ile liposuction, küçük bölgelerde ve sınırlı işlemlerde tercih edilebilmektedir. Tumescent solüsyon içindeki lokal anestezik sayesinde ağrı kontrolü sağlanmaktadır. Hasta işlem sırasında uyanıktır ancak rahatlatıcı ilaçlar verilebilmektedir.

Sedasyon anestezisi, hastanın derin bir rahatlama içinde olmasını sağlamakta ancak solunumunu kendisinin yapmasına izin vermektedir. Sedasyon altında hasta uyku halindedir ancak genel anestezide olduğu gibi tam bilinç kaybı olmamaktadır.

Genel anestezi, daha kapsamlı işlemlerde veya birden fazla bölgenin aynı seansta tedavi edileceği durumlarda tercih edilmektedir. Genel anestezi altında hasta tamamen uyutulmakta ve işlem sırasında hiçbir şey hissetmemektedir.

Kesiler ve Kanül Yerleştirme

Liposuction işleminde, yağın çıkarılacağı bölgeye küçük kesiler yapılmaktadır. Kesiler genellikle 3-5 mm uzunluğunda olmakta ve gizli yerlerden yapılmaya çalışılmaktadır. Örneğin karın bölgesi için göbek deliği içi veya kasık bölgesi tercih edilebilmektedir.

Kesilerden sokulan kanüller (ince tüpler) vasıtasıyla yağ dokusuna ulaşılmaktadır. Kanüllerin çapı, uygulanan bölgeye ve çıkarılacak yağ miktarına göre değişiklik göstermektedir. Daha ince kanüller daha küçük kesiler gerektirmekte ve daha az iz bırakmaktadır.

Tumescent Solüsyon Enjeksiyonu

Tumescent teknik kullanılacaksa, yağ dokusunun bulunduğu bölgeye özel solüsyon enjekte edilmektedir. Solüsyon, lokal anestezik, vazokonstriktör ve serum fizyolojik içermektedir. Enjeksiyon işlemi, işlem bölgesinin şişmesine ve sertleşmesine neden olmaktadır.

Solüsyon enjeksiyonundan sonra bir süre beklenmekte, böylece solüsyonun etkisini göstermesi ve damarların büzüşmesi sağlanmaktadır. Bu bekleme süresi genellikle 15-30 dakika arasındadır.

Yağ Çıkarımı

Solüsyon enjeksiyonundan sonra, kanüller vasıtasıyla yağ çıkarım işlemine başlanmaktadır. Kanüller ileri-geri hareketlerle yağ dokusu içinde gezdirilmekte ve vakum sistemi ile yağ dokusu çıkarılmaktadır.

Cerrah, her bölgede simetriyi sağlamak için eşit miktarda yağ çıkarmaya özen göstermektedir. Ayrıca cilt altında düzgün bir yüzey oluşturmak için farklı açılardan ve yönlerden çalışılmaktadır.

Yağ çıkarım işlemi sırasında cerrah, diğer eliyle cildi hissederek yağ dokusunun kalınlığını ve düzgünlüğünü değerlendirmektedir. Bu teknik "pinch test" olarak adlandırılmakta ve yağ çıkarımının yeterliliğini belirlemek için kullanılmaktadır.

Drenaj ve Kapatma

Yağ çıkarım işlemi tamamlandıktan sonra, işlem bölgesindeki fazla solüsyon ve sıvı drenaj kanülleri ile boşaltılabilmektedir. Bazı durumlarda drenaj tüpleri bir süre yerinde bırakılmaktadır.

Kesiler genellikle dikiş gerektirmeyecek kadar küçüktür. Ancak gerekirse ince dikişlerle kapatılmaktadır. Dikişler genellikle eriyen tipte olmakta, alınması gerekmemektedir.

Kompresyon Giysisi Giyilmesi

İşlem sonrasında, işlem gören bölgelere kompresyon giysileri (korseler) giydirilmektedir. Bu giysiler, şişliği azaltmak, cildin alt dokulara yapışmasını sağlamak, şekillendirmeyi desteklemek ve rahatsızlığı hafifletmek amacıyla kullanılmaktadır.

Kompresyon giysileri genellikle 4-6 hafta boyunca günün büyük bölümünde giyilmektedir. İlk birkaç hafta sürekli, daha sonraki haftalarda ise gündüz saatlerinde giyilmesi önerilmektedir.